Gỏi cuốn Việt Nam cuộn bằng bánh tráng với rau và tôm
Gỏi cuốn Việt Nam. Ảnh Tran Hai Duong, Wikimedia Commons (CC0).

Cách làm gỏi cuốn tôm thịt cho 4 người, kèm 2 loại nước chấm

Để làm gỏi cuốn tôm thịt cho 4 người, hãy chuẩn bị khoảng 350–400 g tôm nguyên vỏ, 300 g thịt heo, 350 g bún tươi, 16–20 lá bánh tráng, xà lách, rau thơm và hẹ, rồi luộc chín tôm thịt, để ráo phần nhân, cuốn từng lá và ăn với tương đậu phộng hoặc nước mắm chua ngọt.

Lượng này cho khoảng 16 cuốn cỡ vừa, cộng vài lá bánh tráng dự phòng. Nếu ăn cùng món khác, có thể làm 12 cuốn. Nếu gỏi cuốn là món chính và nhà có người ăn khỏe, hãy chuẩn bị nguyên liệu cho khoảng 20 cuốn. Trước khi tăng toàn bộ công thức, cuốn thử một chiếc với đúng loại bánh tráng đã mua để xem nhân có vừa tay và lát tôm có hiện qua vỏ hay không.

Nguyên liệu làm gỏi cuốn cho 4 người

  • 350–400 g tôm nguyên vỏ. Chọn tôm cỡ vừa, ưu tiên đếm được số con khi mua nếu muốn mỗi cuốn có đủ hai nửa tôm. Với 16 cuốn, dùng 16 con nếu mỗi con bổ đôi theo chiều dọc.
  • 300 g thịt heo sống. Ba chỉ có phần mỡ mềm, còn nạc vai hợp với người thích miếng thịt ít béo. Chọn miếng dày tương đối đều để dễ luộc và thái lát.
  • 350 g bún tươi sợi nhỏ. Với bún khô, luộc theo hướng dẫn trên bao bì rồi cân phần đã để ráo, vì lượng nước hút vào tùy loại sợi.
  • 16–20 lá bánh tráng tròn dùng để cuốn. Loại đường kính khoảng 20–22 cm dễ thao tác nếu muốn gập hai đầu. Đọc hướng dẫn trên gói vì một số loại bánh mỏng chỉ cần làm ẩm nhẹ.
  • Một cây xà lách nhỏ, một bó rau thơm hỗn hợp và một ít hẹ. Có thể dùng húng lủi, húng quế hoặc tía tô tùy khẩu vị. Cần khoảng một lá xà lách vừa hoặc nửa lá lớn cho mỗi cuốn.
  • Một quả dưa leo nhỏ nếu thích thêm độ giòn. Dùng phần thịt chắc, thái que mảnh và thấm mặt cắt trước khi cuốn.
  • Tương đậu lên men và bơ đậu phộng cho sốt sệt, hoặc nước mắm, đường, chanh, tỏi và ớt cho sốt chua ngọt. Dùng chén riêng nếu cả nhà muốn thử hai vị.

Cân tôm nguyên vỏ và thịt khi còn sống sẽ dễ lập danh sách đi chợ. Phần ăn được sau khi bỏ đầu, bóc vỏ và luộc sẽ nhẹ hơn lượng đã mua. Tôm cỡ lớn có thể chia thành nhiều lát mỏng, còn tôm nhỏ cần đếm theo con hoặc chấp nhận mỗi cuốn chỉ có một nửa. Nếu mua tôm đông lạnh, tính số lượng theo khối lượng tôm sau khi rã đông và chắt nước, nhất là với gói có lớp băng dày.

Để chia nhân đều, đặt 16 phần bún nhỏ ra đĩa trước khi cuốn hoặc chia đĩa thành bốn cụm, mỗi cụm đủ cho bốn cuốn. Với 350 g bún, mỗi phần khởi điểm khoảng 22 g. Dùng ít hơn nếu lá bánh nhỏ hoặc lá xà lách dày. Thịt có thể thái rồi đếm thành nhóm hai lát. Cách chia này giúp những cuốn cuối vẫn có đủ tôm thịt, đặc biệt nếu nhiều người đứng bếp cùng lúc.

Gỏi cuốn Việt Nam cuộn bằng bánh tráng với rau và tôm
Gỏi cuốn Việt Nam. Ảnh Tran Hai Duong, Wikimedia Commons (CC0).

Cách sơ chế để nhân ráo và dễ cuốn

Luộc thịt và thái ngang thớ

Đặt thịt vào nồi, thêm nước vừa ngập và vài lát hành tím nếu thích. Đun tới khi nước bắt đầu sôi, sau đó hạ lửa để nước chỉ sôi nhẹ. Nếu nước sôi mạnh suốt quá trình, miếng thịt dễ co và phần nạc có thể khô trước khi lát thịt nguội hẳn. Thời gian phụ thuộc vào độ dày miếng thịt và mức lửa. Khi có nhiệt kế, cắm vào giữa phần dày nhất, tránh chạm đáy nồi hoặc đo ở lớp mỡ sát ngoài.

Theo FoodSafety.gov, thịt heo nguyên miếng cần đạt nhiệt độ bên trong ít nhất 63°C và nghỉ tối thiểu 3 phút. Sau khi thịt nghỉ, chuyển ra đĩa sạch và để bề mặt bớt nóng trước khi thái. Quan sát hướng sợi thịt rồi cắt ngang thớ thành lát vừa mỏng. Miếng ba chỉ có lớp da dai có thể thái mỏng hơn một chút để khi cắn, phần nhân tách gọn cùng vỏ bánh. Dùng dao sắc và thớt sạch dành cho thực phẩm đã chín.

Làm chín tôm và bổ theo chiều dọc

Rã đông tôm trong ngăn mát nếu dùng tôm đông lạnh. Rút chỉ lưng theo cách thuận tay và giữ riêng dụng cụ đã chạm tôm sống. Có thể luộc tôm trong nồi riêng với lượng nước vừa đủ, vớt khi thịt tôm săn, đục và có màu trắng ngọc trai. Tôm cùng kích cỡ chín đồng đều hơn. Nếu có cả con lớn và con nhỏ, vớt từng nhóm khi đạt độ chín để tránh nhóm nhỏ bị dai.

Để tôm nguội đủ cầm, bóc vỏ, bỏ đuôi rồi đặt mỗi con nằm nghiêng trên thớt sạch. Lùa dao dọc theo thân để có hai nửa tương đối cân nhau. Nếu định xếp tôm lộ qua vỏ, quay mặt cong màu cam xuống sát bánh tráng. Bề mặt tôm vừa luộc còn đọng nước có thể thấm nhẹ bằng giấy bếp sạch. Cắt dọc cũng giúp miếng tôm nằm phẳng hơn và tránh tạo cục gồ ở chỗ mối cuốn.

Rửa rau, sửa sợi bún và chuẩn bị chỗ cuốn

Nhặt bỏ lá héo, rửa rau dưới nước sạch đang chảy và để ráo trong rổ. Có thể quay ráo hoặc thấm phần gân lá hay đọng nước. Tỉa bớt gân cứng của xà lách lớn để gập lá dễ hơn. Hẹ cắt vừa chiều dài cuốn nếu muốn hộp đựng gọn. Nếu dùng dưa leo, bỏ phần ruột nhiều nước của quả già, rồi cắt que nhỏ để không chọc thủng vỏ bánh.

Tách bún thành cụm nhỏ khi bún đã ráo. Với bún vừa luộc, làm theo hướng dẫn của gói về việc xả nước và để nước thoát hết trước khi đặt lên bánh. Có thể cắt đôi búi bún quá dài bằng kéo sạch để sợi nằm gọn trong lá xà lách. Đặt đĩa nhân, bánh tráng, nước làm ẩm và đĩa thành phẩm theo một chiều. Nếu bàn nhỏ, bỏ riêng khay thịt tôm vào ngăn mát và chỉ mang ra lượng đủ cho mẻ đang làm.

Cách cuốn gỏi cuốn tôm thịt đều tay

  1. Đặt một lá bánh tráng lên đĩa phẳng sạch sau khi làm ẩm theo hướng dẫn trên bao bì. Với nhiều loại bánh mỏng, có thể lướt nhanh qua nước ở nhiệt độ phòng hoặc dùng tay sạch phết nước lên mặt lá. Chờ vài giây để bánh mềm dần trên đĩa.
  2. Ở khoảng một phần ba dưới của lá, đặt xà lách, rau thơm và bún thành dải ngang. Xếp thêm vài lát thịt và que dưa leo, chừa khoảng trống ở hai cạnh để gập mép.
  3. Đặt hai nửa tôm song song ở phần bánh tráng phía trên hàng nhân. Để mặt cam áp xuống nếu muốn màu tôm hiện rõ. Có thể đặt cọng hẹ dọc theo mép của phần nhân để hẹ chỉ nhô nhẹ ra một đầu.
  4. Nâng mép bánh phía gần người lên phủ qua nhân, rồi dùng đầu ngón tay thu gọn nhân về phía mình. Cuộn một lượt cho chắc. Gập hai mép bánh vào giữa và cuộn tiếp qua hàng tôm đến hết lá.
  5. Đặt cuốn với mép nối quay xuống. Chừa khoảng cách giữa các cuốn trên đĩa. Dùng chiếc đầu tiên để chỉnh lượng nước, lượng nhân và vị trí đặt tôm trước khi cuốn hết mẻ.

Lực tay nên đủ để nhân nằm yên nhưng không siết đến mức lá bánh bị kéo trắng hoặc lộ vết nứt. Nếu cuốn đầu còn lỏng, giảm bề ngang của dải nhân rồi kéo nhẹ mép gần mình trước khi lăn. Nếu hai đầu liên tục bung, kiểm tra khoảng trống hai bên và gập mép sớm hơn. Quay đĩa để hướng cuốn thuận theo tay cũng dễ hơn việc nhấc lá bánh đang mềm lên giữa chừng.

Khi làm bàn cuốn tự phục vụ, có thể đặt phần xà lách, rau và bún ở giữa, còn tôm thịt chia thành hai đĩa để mọi người không phải với tay qua chén nước. Mỗi người dùng đĩa phẳng riêng và tự làm ẩm lá ngay trước khi gói. Để nước chấm trong chén nhỏ giúp dễ chấm một đầu mà không phải cắt đôi cuốn. Cách bày này cũng cho phép người ăn chủ động giảm rau thơm, bún hoặc thịt theo khẩu vị.

Hai cách pha nước chấm cho 4 người

Tương đậu phộng sệt để chấm

Trộn 3 muỗng canh tương đậu với khoảng 1 muỗng canh bơ đậu phộng mịn. Cho 4 muỗng canh nước vào từng ít một, khuấy rồi đun nhẹ đến khi hỗn hợp hòa đều. Để nguội bớt và nếm cùng một miếng bún hoặc một góc cuốn. Nếu tương đã mặn, thêm nước thay vì nêm thêm gia vị mặn. Nếu tương ít ngọt, có thể điều chỉnh bằng một ít đường, mỗi lần một nhúm nhỏ.

Sốt thường đặc thêm khi nguội. Múc thử bằng muỗng, nếu sốt chảy xuống thành dải ngắn là đủ để bám lên vỏ cuốn. Cho đậu phộng rang giã lên mặt khi dọn để giữ độ giòn. Nếu có người dị ứng đậu phộng, bỏ cả bơ và hạt, đọc nhãn tương và dùng dụng cụ sạch riêng cho phần sốt của người đó. Nước mắm chua ngọt là một lựa chọn khác khi thành phần phù hợp với người ăn.

Nước mắm chua ngọt với tỏi ớt

Hòa 2 muỗng canh đường với khoảng 5 muỗng canh nước ấm, sau đó cho 2 muỗng canh nước mắm và 1–2 muỗng canh nước cốt chanh. Đây là tỷ lệ khởi điểm vì nước mắm khác nhau về độ đậm và chanh có thể chua nhiều hoặc ít. Nếm trước khi thêm hết phần chanh. Nếu đã quá mặn, pha thêm một ít nước và nếm lại cùng nhân. Nếu thiếu vị chua, thêm từng thìa cà phê nước cốt chanh.

Cho tỏi và ớt băm vào khi hỗn hợp đã nguội. Nhà có trẻ nhỏ hoặc người ăn cay ít có thể chia nước chấm ra trước rồi mới thêm ớt vào một chén riêng. Một muỗng cà rốt hoặc củ cải thái sợi chua ngọt có thể tăng độ giòn, nhưng nên vớt ráo để không làm thay đổi tỷ lệ nước chấm đã pha. Pha trong tô có miệng rót sẽ dễ san đều ra bốn chén nhỏ.

Có thể chuẩn bị gỏi cuốn từ tối hôm trước không?

Có thể luộc tôm thịt và pha nước chấm từ tối hôm trước, cho mỗi loại vào hộp sạch riêng trong ngăn mát, rồi rửa và làm ráo rau theo lịch phù hợp để cuốn gần giờ ăn. Với rau đã rửa tối trước, giữ rau khô mặt trong hộp sạch, tránh xếp sát cạnh thịt hoặc hải sản sống. Giữ bánh tráng khô trong bao kín và chuẩn bị bún tươi trong ngày nếu có thể. Cách chuẩn bị theo từng phần giúp hôm sau không phải xử lý cùng lúc tất cả nguyên liệu.

FoodSafety.gov hướng dẫn giữ tủ lạnh ở 4°C trở xuống và đưa thực phẩm dễ hỏng vào ngăn mát trong vòng 2 giờ, hoặc trong vòng 1 giờ nếu nhiệt độ môi trường trên 32°C. Dùng hộp nông cho tôm thịt đã nấu để làm nguội nhanh trong tủ lạnh. Tính cả thời gian bày nhân, cuốn và dọn ăn khi để thực phẩm ngoài tủ. Nếu đưa gỏi cuốn đi xa, dùng túi giữ lạnh với đá gel và giữ thực phẩm lạnh đến khi ăn.

Cuốn từ tối trước dễ làm bánh tráng cứng ở mép hoặc nhão ở phần áp vào rau ướt. Nếu phải cuốn trước trong ngày, chuẩn bị nhân thật ráo, đặt các cuốn thành một lớp và ngăn chúng chạm nhau, đậy kín rồi giữ lạnh. Có thể bọc từng cuốn bằng vật liệu bọc thực phẩm. Gỡ lớp bọc từ từ, giữ mép cuốn bằng tay sạch để bánh không bị kéo rách. Chỉ đưa ra bàn số lượng gia đình sắp ăn.

Sửa các lỗi thường gặp khi làm gỏi cuốn

Bánh rách khi gập. Dùng ít nước hơn ở lá kế tiếp và để bánh mềm dần trên mặt đĩa. Nếu bánh rách ngay ở một điểm, tìm phần nhân nhọn như gân xà lách, đuôi tôm hoặc que dưa leo đặt chéo. Có thể dùng một mảnh bánh đã làm ẩm để vá vết nhỏ, hoặc chuyển nhân sang lá mới nếu vết rách lớn.

Cuốn bị ướt đáy. Kiểm tra riêng rổ rau, đĩa bún và mặt lát tôm. Nước thường đọng ở gân rau hoặc dưới búi bún. Tách lá, thấm khô và chia bún trên đĩa sạch trước khi tiếp tục. Nếu thêm đồ chua, để phần đó trong chén nước chấm thay vì cho vào giữa cuốn.

Tôm bị che dưới bún. Đặt tôm thành hàng riêng trên lá bánh, cách dải rau bún để bánh đi qua nhân trước rồi mới ôm lấy tôm. Nếu tôm trượt khi lăn, giảm nước trên mặt lá và giữ cuốn bằng hai đầu ngón tay khi chuyển qua hàng tôm. Với lá bánh ít trong, màu tôm sẽ hiện nhẹ hơn dù đã xếp đúng.

Các cuốn dính nhau. Dùng đĩa hoặc khay rộng và xếp một lớp. Nếu chỗ để hẹp, san sang đĩa thứ hai ngay từ khi cuốn. Khi hai chiếc đã dính, tách nhẹ từ đầu cuốn và tránh kéo hai thân cuốn ngược chiều nhau. Nếu vỏ rách, dọn ngay rồi dùng đũa gắp phần nhân thay vì tiếp tục di chuyển nhiều lần.

Nguồn tham khảo

Câu hỏi thường gặp về gỏi cuốn tôm thịt

4 người ăn cần bao nhiêu bún và bánh tráng?

Khoảng 350 g bún tươi và 16 lá bánh tráng cho 16 cuốn cỡ vừa. Có thể mua 20 lá để có phần dự phòng khi tập cuốn hoặc khi lá bị nứt sẵn. Nếu bữa ăn còn có món khác, chia 12 cuốn và giảm nguyên liệu theo tỷ lệ khoảng ba phần tư.

Dùng bánh tráng vuông có cuốn được không?

Được. Xoay lá theo hình thoi để gập một góc lên phủ nhân rồi mới gập hai góc bên. Lá vuông lớn cho nhiều lớp ở hai đầu nên có thể cắt vừa cỡ hoặc dùng ít nhân hơn ở cuốn thử để xem độ dày của vỏ.

Có cần nhúng bánh tráng vào nước nóng không?

Thường chỉ cần nước ở nhiệt độ phòng với bánh tráng cuốn mỏng. Làm theo hướng dẫn trên gói và thử một lá trước. Nếu lá mềm quá nhanh ngay trong đĩa nước, hãy chuyển sang phết nước nhẹ hoặc dùng đĩa phẳng ẩm để kiểm soát lượng nước.

Có thể thay ba chỉ bằng thịt khác không?

Có thể dùng nạc vai hoặc thăn heo. Với phần nạc, thái ngang thớ và thái vừa mỏng để dễ cắn. Khi có nhiều người ăn với khẩu vị khác nhau, xếp riêng hai đĩa thịt và để mọi người tự chọn trong lúc cuốn.

Gỏi cuốn chấm tương hay nước mắm?

Cả hai đều hợp. Tương đậu phộng có độ sệt, vị đậm và bám vào vỏ bánh. Nước mắm chua ngọt nhẹ hơn về kết cấu và dễ chỉnh chua, cay theo từng chén. Pha nửa lượng mỗi loại nếu nhà muốn có hai lựa chọn mà vẫn đủ cho bốn người.

Rate this post

Có thể bạn quan tâm!

Bánh xèo vàng gập đôi, dọn cùng rau ăn kèm

Cách làm bánh xèo tôm thịt giòn tại nhà cho 4 người

Cách pha bột, tráng bánh xèo tôm thịt giòn bằng chảo chống dính, định lượng cho 4 người và phần có thể chuẩn bị từ tối trước.